Konya'nın Sosyo-Ekonomik Yapısı

Konya ili sahip olduğu geniş tarım alanları, farklı agro ekolojik alt bölgeler, sulama imkanları, coğrafi konumu ile ülkemizin tarım başkenti olarak kabul edilmektedir. Konya başta buğday, arpa, şeker pancarı, kuru fasulye, patates, ayçiçeği, haşhaş, kimyon, aspir gibi tarla bitkileri olmak üzere çok sayıda sebze ve meyve türlerinin üretiminin gerçekleştirildiği tarım bölgesidir. Son yıllarda Türkiye'nin tohumluk üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını da karşılar hale gelen Konya'da organik tarımda da gelişme gözlenmektedir.

1. ARAZİ VARLIĞI VE DAĞILIMI

İlimizin yüzölçümü göller hariç 38.873 km² 'dir. Yüzölçümü ile yurdumuzun en geniş arazi varlığına sahip ili olup 19.278.540 dekar alanda tarım yapılmaktadır. İşlenen tarım alanı Konya’nın toplam alanının %67,7’sini oluşturmaktadır. Türkiye geneli ile kıyaslandığında Konya’da işlenen tarım alanı oranının oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Konya ilinde ürün getirmeyen arazinin toplam alana oranı, Türkiye oranlarına göre daha düşüktür. Bu durum Konya’nın bitkisel üretim potansiyelinin yüksek olmasının ve Türkiye’de tarım merkezi olmasının belli başlı nedenlerinden biridir.  Konya’da mevcut su potansiyeline göre sulanabilir arazi miktarı 1.652.762 hektar olup, halen 595.059 hektar arazi sulanmaktadır.

Konya tarımsal alandaki faaliyetlere önemli kaynak ve fırsatlar sunmaktadır. Bölge, bir çok tarımsal ürünün yetiştirilmesi için uygun toprak, iklim ve ekolojik koşullara sahiptir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Konya’da yapılacak bitkisel ve hayvansal yatırımlara önemli destekler sağlamaktadır. Konya ilinde çoğunlukla orta ve büyük ölçekte tarım işletmeleri mevcut olup işletme başına ortalama arazi büyüklüğü Türkiye ortalamasının üzerindedir.

Konya geçtiğimiz yıla göre toplam tarımsal alan, tahıl ürünleri ve diğer bitkisel ürünler alanı ve nadas alanı bakımından ülkemizde birinci sıradaki yerini korumuştur. Konya’da ekilen alan 13.054.000 dekardır ve Türkiye’deki ekili alanların %8,29’unu oluşturmaktadır. 

İlin mevcut alanının %19’u (7.614.607 da) çayır-mera,  %13’ü (5.401.890 da) ormanlık-fidanlık, %21’i de (8.752.637 da) tarım dışı arazilerden oluşmaktadır.

2. BİTKİSEL ÜRETİM

Konya’da özellikle son on yıldır çiftçi bilgi seviyesinin artması ve çeşitli tarımsal sulama projelerinin devreye girmesi ile ürün deseninde önemli değişimler yaşanmaktadır. Geçmiş yıllarda kuru tarım sisteminde buğday, arpa-nadas sistemi, sulu tarımda ise buğday-şeker pancarı üretim sistemine sahip bölgede, bugün mısır, patates, ayçiçeği, fasulye gibi tarla bitkilerinin yaygın olarak tarımı yapılmakta ve ekim nöbetinde yer almaktadır. Tarla bitkileri yanında son zamanlarda bölgede çok sayıda sebze ve meyve türünün üretimine olan talep artmış ve bölgede bitkisel üretim çeşitliliği artmıştır.

    2.1. Bitkisel Üretim İstatistikleri

Konya’nın özellikle tahıl ürünleri konusunda Türkiye’de açık ara önde olduğu söylenebilir.  Konya Ovası'nda yılda 4 milyon 119 bin ton tahıl üretilmektedir. Tahıl üretiminde yüzde 10,7 ile Türkiye'de ilk sırada olan Konya, yılda 1 milyon 686 bin 326 ton buğday üretimiyle de lider durumdadır. Konya, Türkiye'deki buğdayın yüzde 9,7’sini tek başına üretmektedir.

Ülkedeki şeker pancarı ve kuru fasulye üretiminin yaklaşık yüzde 30'unun gerçekleştiği Konya Ovası'nda, havucun da yüzde 71'i üretilmektedir. Özellikle Kaşınhanı havucu lezzet ve aroması ile ihracatta tercih edilmektedir.

Sebzecilik özellikle Ereğli ve Akşehir’de önemlidir. Diğer yerlerde ancak sulanabilen yerlerde yapılmaktadır. En çok üretimi gerçekleştirilen sebzeler arasında; 310 bin 295 tonluk üretim ile havuç başta gelmektedir. Konya bu üretimle 2015 yılında Türkiye'nin toplam havuç üretiminin yüzde 58’ini karşılayarak, bu alanda ülke birinciliğini sürdürmüştür

Konya, Türkiye meyve üretiminin %4’ünden fazlasını gerçekleştirmektedir. Önemli meyve ürünleri  elma, kiraz, vişne, armut, kayısı ve kavundur. Konya vişne ve kiraz üretiminde Türkiye’de ikinci sıradadır.

Konya’da ilçeler bazında özellikle Çumra, Altınekin, Karapınar, Karatay, Ereğli, Kulu ve Cihanbeyli ilçeleri sulama imkanları ve işletme büyüklüğü nedeni ile tarımsal potansiyeli daha yüksek ilçeler olarak ön plana çıkmaktadır. Şeker pancarında Çumra, havuç üretiminde Meram, arpada (diğer) Kadınhanı ve Selçuklu, ayçiçeğinde Karatay, aspirde Kulu, vişnede Bozkır ve Akşehir, kirazda da Ereğli listenin başında yer almaktadır.

  2.2. Organik Tarım

Ülkemizde organik tarım faaliyetleri 1986 yılında Avrupa’daki gelişmelerden farklı şekilde, ithalatçı firmaların istekleri doğrultusunda ihracata yönelik olarak başlamıştır.

Konya’da organik tarıma uygun, kirlenmemiş doğal üretim bölgeleri bulunmakta ve organik ürünlere talep giderek artmaktadır. İlimizde organik tarım çalışmaları; Konya Tarım Gıda ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’nün öncülüğünde yapılmaktadır.

Bir üretimin organik olarak değerlendirilebilmesi için o üretimin, organik sertifikasının olması zorunludur.  Organik sertifikalı alanları artırmak için Akşehir, Beyşehir, Bozkır, Cihanbeyli, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Güneysınır, Hadim, Hüyük, Ilgın, Meram ve Seydişehir, Taşkent, Yunak  ilçelerinin 62 köyünde çilek, ceviz, kiraz, elma, üzüm, buğday ve sebze gibi üretimlerinde organik sertifika sözleşmeleri başlatılarak organik üretime geçmeleri sağlanmıştır.

Bugün Konya’da 19 ilçedeki 81 köy ve kasabada organik tarım üretimi yapılmaktadır. Özellikle Akşehir, Doğanhisar, Hüyük, Meram, Sarayönü ve Yunak ilçelerinde organik tarım daha yaygın şekilde yürütülmektedir.

2015 yılı organik tarımsal üretim verilerine göre; Konya’da 2.606 adet çiftçi 30.661 dekar üretim alanında organik üretim gerçekleştirmektedir. Organik tarım yapılan alan 2015 yılında bir önceki yıla göre yüzde 13 oranında azalmasına rağmen, organik ürün üretimi yüzde 75,5 oranında artışla 19 bin 307 tondan 33 bin 884 tona yükselmiştir.  Bu durum organik tarımda tarımsal verimliliğin ciddi oranda arttığını göstermektedir.

Konya’da Organik Tarım

                                    Kaynak: Konya İl Tarım, Gıda ve Hayvancılık Müdürlüğü

Başlıca organik tarım ürünü olarak Konya’da üretim alanlarına göre sırasıyla; buğday, vişne, ceviz, çilek, havuç, arpa, kimyon, kiraz, elma, patates yetiştirilmektedir.

3. HAYVANSAL ÜRETİM

Türkiye'nin küçükbaş, büyükbaş hayvan, kümes hayvanı ile et, süt ve yumurta üretimine önemli katkıları olan Konya, sahip olduğu geniş meralar ve bitkisel üretim alanları ile hayvancılığın gelişmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

3.1. Büyükbaş Hayvancılık

TÜİK Konya Bölge Müdürlüğünün "Hayvansal üretim istatistikleri 2015" verilerine göre, Konya 2015 yılında Türkiye’de büyükbaş hayvan sayısında lider durumdadır. 2015 yılında Konya'da büyükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 1,7 artış göstererek 740 bin 148’e yükselmiştir. Konya'yı 641 bin 811 büyükbaş hayvan sayısı ile Erzurum, 562 bin 151 büyükbaş hayvan ile İzmir takip etmiştir.

Konya’da Büyükbaş Hayvancılık (2015)

                            Kaynak: TÜİK

    3.2. Küçükbaş Hayvancılık

Konya’nın küçükbaş hayvancılık konusunda da ülke düzeyinde önemli bir yeri bulunmaktadır.  2015 yılında küçükbaş hayvan sayısında Konya, 2 milyon 117 bin 190 hayvan sayısıyla ikinci sırada yer almıştır. 2 milyon 703 bin 581 küçükbaş hayvan sayısıyla Van birinci olurken, 1 milyon 749 bin 453 küçükbaş hayvan sayısıyla Şanlıurfa üçüncü olmuştur.

Konya’da Küçükbaş Hayvancılık (2015)

                                   Kaynak: TÜİK

3.3. Süt Üretimi

Hayvancılığın gelişmesine bağlı olarak Konya süt üretiminde de iddialı konuma gelmiştir. Konya, Türkiye genelinde gerek büyükbaş hayvan sayısı, gerekse de hayvan başına alınan süt verimi olarak en yüksek ortalamaya sahiptir.  TÜİK 2015 verilerinde Konya, 1 milyon 18 bin 917 ton süt üretimiyle de birinci olmuştur. Konya'yı 891 bin 403 ton ile İzmir, 747 bin 842 ton ile Balıkesir izlemiştir.

Konya’nın özellikle ülke koyun sütü üretimindeki payı oldukça yüksek olup, koyun sütü bölgede yoğurt ve peynir yapımında aranan bir üründür. Bunun yanında Konya'da süt keçisi yetiştiriciliğine olan ilgi giderek artmakta, entansif yetiştiricilik yapan yeni işletmeler kurulmaktadır.

Konya süt üretimindeki gelişmeleri özellikle Süt Üreticileri Birlikleri sayesinde yakalamıştır. Konya’nın birçok ilçesinde kurulan Tarım Bakanlığından izinli kooperatif benzeri yapılar olan Birlikler, kırsal kesimde süt üretimiyle geçinmeye çalışan çiftçilere güvenilir bir gelir kaynağı olmuştur.

Köylerden toplanan sütler, Birlikler vasıtası ile büyük fabrikalara en iyi fiyat ile verilmekte ve ayrıca devletin süt üretiminden inek başı (özelliğine ve türüne göre değişen oranla) verdiği destekten faydalanmaları sağlanmaktadır.

3.4. Kümes Hayvancılığı ve Yumurtacılık

Konya’da kümes hayvanları yetiştiriciliğinden daha ziyade yumurta tavukçuluğu yapılmaktadır. 2015 yılında Konya, toplam 11.557.230 adet yumurta tavuğu ile Türkiye’nin yumurta tavuğunun %11,72’sini karşılayarak ikinci olmuştur. Yumurta tavukçuğunda 18.468.607 adet yumurta tavuğu ve yüzde 18,73 oran ile Afyon ilk sırada yer almaktadır.

Konya’da yumurta tavukçuluğunda teknoloji kullanımı oldukça yüksek düzeyde olup ilde üretilen yumurta sayısı ilin tavuk varlığına kıyasla daha yüksektir. Yıllara göre değişmekle birlikte Türkiye’de üretilen yumurtanın yaklaşık olarak yüzde 15- 20’si Konya’da üretilmektedir ve bu nedenle ilin ülke çapında fiyatların belirlenmesinde önemli rolü bulunmaktadır.

Konya’da Kümes Hayvancılığı (2015)

                                               Kaynak: TÜİK

Konya’da et pilici yetiştiriciliği için gerekli teknik bilgi ve potansiyeli mevcut olmasına rağmen, ilde kanatlı hayvan kesimhanelerinin sayısı yeterli düzeyde değildir. Bu nedenle, kesimler civar illerdeki kesimhanelerde yapılmaktadır. Konya ilinde tavuk eti üretim miktarının artırılabilmesi için yeni kesimhaneler ve ürün işleme tesislerine ihtiyaç bulunmaktadır.

Konya’nın diğer kanatlı hayvan türleri bakımından ülke üretimindeki payları yaklaşık olarak yüzde 2 seviyesinde. Konya’da sayıları giderek artan göletler kaz ve ördek yetiştiriciliği için önemli bir avantaj olarak görülmektedir.

Konya sanayisi günümüzde birçok sektörde üretim yaparak, tarihsel olarak kullanılan “tahıl ambarı” kimliğinin yanına “sanayi şehri” kimliğini de eklemiştir.  130 ülkeye ihracat yapan Konya, sanayiden tarıma, ulaşımdan turizme kadar birçok alanda ülkemizin önde gelen şehirlerinden birisidir.

Konya, sahip olduğu 9 adet organize sanayi bölgesi, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı destekli 19 küçük sanayi sitesi, il merkezinde yer alan 15 küçük sanayi sitesi, Konya iline bağlı ilçelerde yer alan 11 küçük sanayi sitesi ve 14 özel sanayi sitesi ile Türkiye ekonomisinin istihdam ve sanayi yükünü sırtlayan illerden bir tanesidir.

Sanayi odaklı üretim misyonuyla ülkemizin yükselen ekonomilerinden birisi olan Konya’da, 2015 yılı verilerine göre I. Organize Sanayi Bölgesi’nde 159, Konya Organize Sanayi Bölgesi’nde 514, Beyşehir Organize Sanayi Bölgesi’nde 5, Ereğli Organize Sanayi Bölgesi’nde 44, Akşehir Organize Sanayi Bölgesi’nde 24, Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi’nde 2, Çumra Organize Sanayi Bölgesi’nde 4 ve Karapınar Organize Sanayi Bölgesi’nde 15 adet olmak üzere; organize sanayi bölgelerinde toplam 767 firma üretim faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Ayrıca Konya’da bulunan özel sanayi sitelerinden birisi olan BÜSAN Özel Sanayi alanında 1062 işyeri bulunmakta olup 681 firma üretim faaliyetlerini sürdürmektedir.

Konya il merkezinde 15 küçük sanayi sitesi 3.659 işyerinde yaklaşık 10.000 kişiye istihdam oluşturmaktadır. Bu sanayi sitelerinde ayakkabı, mobilya, otomotiv, döküm, makine vb. sektörlerde ağırlıklı olarak üretim gerçekleştiren firmalar bulunmakla birlikte aynı zamanda oto tamir ve bakım hizmetleri sunan firmalar da yer almaktadır.

Konya’da faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin işyeri sayısı bakımından sektörel çeşitliliği dikkat çekicidir. Konya, metal işleme alanında Türkiye pazarının % 45’ine sahiptir. Traktörlerde kullanılan parçaların % 90’nı ve tarım makinalarında kullanılan parçaların % 100’ünü üretebilmekte ve bu alanda Türkiye pazarının % 65’ini elinde bulundurmaktadır. Otomotiv Yan Sanayi sektöründe, birçok marka modelin %70’den fazla parça ve ekipmanı Konya’da üretilmektedir.  Konya’da metal döküm sanayi sektöründe 450 firma yılda 250.000 ton kapasiteyle üretim yapmaktadır. Bu da Türkiye’deki metal döküm üretiminin % 18’ine tekabül etmektedir. Yılda yaklaşık 15 milyon çift ayakkabı üretimi ile Konya, Türkiye pazarının % 15’ini tek başına karşılamaktadır.

Konya sanayisinde öne çıkan sektörler şu şekilde sıralanabilir.

Otomotiv Yan Sanayi

Konya’da Otomotiv Yan Sanayi, karasörcülük basta olmak üzere çeşitli parça üretimiyle küçük işletmelerde başlamıştır. Gerek TÜMOSAN’in faaliyete geçmesi gerekse ülkemizdeki otomotiv sektöründeki gelişmeler ilimizde var olan sanayi altyapısını Otomotiv Yan Sanayine yöneltmiştir. Bugün gelinen noktada Konya, Türkiye’de yedek parça üretiminde bir üs haline gelmiştir ve her türlü yedek parça yüksek kalitede üretilmektedir. Türkiye'de mevcut otomobil markalarının yanı sıra yurtdışında da önemli markalara parça üretilmekte ve dünyanın birçok ülkesine ihracat yapılmaktadır. Ülkemizdeki en önemli motor piston ve gömlek, supap, krank, dişli ve conta fabrikaları ilde bulunmaktadır.

Makine İmalat Sanayi

İlimizde öne çıkan ve Savunma Sanayi için üretim potansiyeli olan bir diğer sektör de Makine ve Teçhizat İmalat Sanayidir. Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı raporda Makine Sanayi, Savunma Sanayinin yurtdışına bağımlılığını azaltmak için öncelikli sektörler arasında sayılmıştır. Metal işleme makineleri sektörü, Türkiye’deki metal işleme makineleri sektörünün lokomotifi konumundadır. Türkiye’nin kaynak makinelerinde, kompresörlerde, giyotin makas ve preslerde, motor yenileme makinelerinde, muhtelif matkaplarda ve benzeri metal isleme tezgâhlarında lider firmaları ilimizde yer almaktadır.

Ana Metal Sanayi

Konya'da Döküm Sanayi, üretmekte olduğu pik, çelik, sfero ve alüminyum döküm ile ülkemizin önemli merkezlerinden biridir. Konya’da döküm sanayinde faaliyet gösteren yaklaşık 450 firma bulunmaktadır. 150 bin tonun üzerindeki üretim kapasitesi ile Türkiye’nin toplam döküm üretiminin %18’ini karşılamaktadır. İlimizde döküm sanayi, yapılan yatırımlar sonucunda hızla gelişmekte ve ürün çeşitliliği ile kalitesi de artmaktadır. Bu çerçevede Savunma Sanayinin kullandığı havan parçaları, mermi, roket baslıklarında kullanılan alüminyum parçalar ve benzeri Konya’da üretilebilir.

Gıda Ürünleri İmalatı

Türkiye tahıl üretiminin %10’luk kısmını karşılayan Konya tarımsal sanayi ve buna bağlı olarak gıda sanayi büyük gelişme göstermiştir. Bugün birer marka haline gelmiş Türkiye'nin en önemli ve yüksek kapasiteli un fabrikaları Konya’dadır. Un, şeker ve tuz üretiminde Türkiye lideridir.

Ayakkabı Sanayi

Konya'nın önde olduğu sektörlerden birisi de Ayakkabı imalat sanayidir. Konya, ayakkabı sanayinde, üretim sürecinin tamamında bütün parçaları üretebilme kabiliyetine sahiptir. Ayrıca ayakkabı makineleri imalatı da yapılmaktadır. Sektörde yaklaşık 10 bin kişi çalışmakta olup, 70’e yakın ayakkabı fabrikası ve 500’e yakında imalathane bulunmaktadır.

İhracata dayalı büyüme hedefleyen Konya iş âleminin verileri; Türkiye’nin yeni Marmara’sı ve merkez lojistik üssü olma yolunda fazlasıyla önemli hale gelmiştir.

2002-2015 döneminde Türkiye’nin dış ticaret hacmi 3 katına çıkarken, Konya’nın dış ticaret hacmi aynı dönemde Türkiye’ye oranla iki kat daha fazla artarak 6 katına ulaşmıştır. Nitekim 2002 yılında 292 milyon dolar olan Konya dış ticaret hacmi, 2015 yılında 2,5 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Bu gelişmenin bir yansıması olarak Konya dış ticaret hacmi 2002 yılında Türkiye dış ticaret hacminin binde 3’ünü oluştururken, 2015 yılında yüzde 1’lik değere yaklaşmıştır.

Konya’nın Dış Ticaret İstatistikleri (2002 – 2015)

Konya ekonomisi, 2011’deki 2,3 milyon dolar açıktan sonra 4 yıl boyunca dış ticaret fazlası vermiştir. Türkiye genelindeki dış ticaret dengesi ise ülke ithalatının ihracatından fazla olması dolayısıyla uzun yıllardır negatif değerler almaktadır.

Dış Ticaret Dengesi - Konya  / Türkiye (x1000 Dolar)

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu

Dış ticaret grafikleri ile de Türkiye’nin son yıllarda dış ticaret açığının devam ettiği, Konya dış ticaret dengesinin fazla verme eğiliminde olduğu açıkça görülmektedir.

İhracatın ithalatı karşılama oranı incelendiğinde; Konya ilinde karşılama oranının Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu ve 2007 yılından itibaren Konya ihracatının, ithalat rakamları üzerinde değerler elde ederek ithalatı karşılama oranlarının 100 ve üzerinde olduğu gözlemlenmektedir. 2015 yılında bu veri Türkiye için %69, Konya için ise %116 olmuştur.

İhracatın İthalatı Karşılama Oranı - Konya / Türkiye (%)

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu

İHRACAT

İTHALAT

Ekonomide kendi öz sermayesi ile kalkınmayı başarmış bir il olan Konya, Organize Sanayi Bölgeleri ve özel organize sanayi siteleri ile Türkiye’de en fazla KOBİ’yi bünyesinde barındıran iller arasında yerini almış, istihdam alanında da önemli bir potansiyele ulaşmıştır. İlimiz Türkiye genelinde faaliyet gösteren 210.000 KOBİ’nin 19.000’inini bünyesinde barındırması nedeniyle KOBİ Başkenti olarak anılmaktadır.

Konya sanayi yapısı itibariyle diğer ülke illeri sanayilerinden farklı olarak aynı anda birçok alanda faaliyet gösteren sektörleri içerisinde barındırmaktadır. Bu yapı dönemsel gelişmelere ve değişimlere uyum sağlamak konusunda avantajlar sağlamaktadır.

Konya sanayisinin sahip olduğu sektörel çeşitlilik belli avantajları da beraberinde getirmektedir. Bu avantajlar şu şekilde sıralanabilir:

• Konya sanayisinin çok yönlü ve esnek olması
• Krizlerden asgari düzeyde etkilenmesi
• Dinamik yapı
• İç ve dış piyasada hareketlilik
• Daha büyük üretim kapasitesine sahip yatırımlar için geniş sektörel yatırım altyapısı
• İhracat potansiyeli

Konya'daki gelişmiş sektörlerin başında, tarım makineleri, otomotiv yan sanayi ve makine sanayi gelmektedir. Plastik boya ve kimya sanayi, döküm sanayi, inşaat malzemeleri sanayi, kâğıt ve ambalaj sanayi, gıda ve ayakkabıcılık sektörü ilimizin diğer gelişmiş sektörleridir.

Konya'da başta sanayi olmak üzere tarım ve hizmet sektöründe birçok yatırım imkânı mevcuttur. Türkiye'nin en geniş alanına sahip şehir olan Konya, coğrafi konumu, alternatif ulaşım yolları, hızla gelişimi, yüksek ve genç nüfus ile tüketim potansiyeli, üniversiteleri, Teknokenti, Organize Sanayi Bölgeleri ve modern altyapısı ile yatırımcılara çok çeşitli yatırım ve işbirliği olanakları sunmaktadır.

Konya’nın da yer aldığı 2. bölgede gerçekleştirilecek bölgesel yatırımlara, KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, yatırım yeri tahsisi, vergi indirimi ve sigorta pirimi işveren hissesi desteği sağlanmaktadır. Ayrıca, yatırımın OSB’de yapılması durumunda vergi indirimi ve sigorta pirimi işveren hissesi desteği açısından bir alt bölgede geçerli olan oran ve süreler uygulanmaktadır.

Bununla birlikte, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlara ilişkin şart ve karakteristikleri sağlayan yatırımlar ilgili teşvik uygulamasında faydalanabilmektedir.  Söz konusu teşvik uygulamalarından yararlanamayan yatırım projeleri ise asgari 1 milyon TL tutarında olmaları kaydıyla genel teşvik uygulaması aracılığıyla KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyetinden faydalanabilmektedir.

            Konya İli İçin Düzenlenen Teşvik Belgelerinin Yıllara Göre Dağılımı (2011-2015)

        Kaynak: Ekonomi Bakanlığı

Konya’da 2015 yılında düzenlenen belgelerin sektörel dağılımına bakıldığında, sabit yatırım tutarı itibariyle, belgelerin %44’ünün hizmetler (876 milyon TL), %29’unun enerji (583 milyon TL), %27’sinin imalat (542 milyon TL) ve geri kalan %0,1’inin (3 milyon TL) madencilik sektöründen oluştuğu görülmektedir.

            Konya İli İçin Düzenlenen Teşvik Belgelerinin Sektörlerine Göre Dağılımı (2015)

       Kaynak: Ekonomi Bakanlığı

Mevcut teşvik sisteminin yürürlüğe girdiği 20.06.2012 tarihinden 29.02.2016 tarihine kadar Konya ilinde 6,3 milyar TL tutarında 709 adet yatırım teşvik belgesi düzenlenmiş olup söz konusu yatırımlar kapsamında 14.621 kişiye istihdam sağlanması öngörülmektedir.

Konya iline verilen teşviklerle 2015 yılında 3.667 istihdam sağlanmıştır ve önümüzdeki yıllar için bu istihdamın 10 bine çıkarılması beklenmektedir.

Konya ili için uygun yatırım konuları önerilirken, Konya ilinin coğrafi konumu, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi, doğal kaynak potansiyeli, tarımsal üretim potansiyeli, sanayi üretimi ve ticari faaliyetlerin yoğunluğu, iç talep, dış talep ve ilin gelişme dinamikleri gibi faktörler dikkate alınmıştır.

1. Madencilik Sektörüne Yönelik Yatırımlar

Konya ili maden rezervleri açısından oldukça zengin bir ildir. İlde halen işletilen ve gerek il gerekse ülke ekonomisine katkı sağlayan pek çok maden söz konusudur. İlde madencilik sektöründe yatırım yapılabilecek yatırım konuları aşağıdaki gibidir:

• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Mermer istihracı ve işleme,
• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Linyit istihracı,
• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Kum-çakıl istihracı ve işlenmesi,
• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Bentonit istihracı,
• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Kil istihracı,
• Madencilik-İstihraç ve İşleme:Kaolen istihracı.

Konya ilinin maden potansiyelini değerlendirmeye ve bu ürünlerin katma değerinin artırılmasına yönelik olarak yukarıda verilen yatırım konuları öneri niteliğinde olup her bir konu için fizibilite etüdüne gerek vardır.

2. Enerji Sektörüne Yönelik Yatırımlar

Konya ilinin elektrik enerjisi ihtiyacı mevcut durumda hidrolik ve termik santrallarda yapılan üretimlerle karşılanmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından rüzgâr ve güneş enerjisi Konya için potansiyel enerji kaynaklardır. Enerji alanında aşağıdaki yatırım konuları önerilmektedir:

• Enerji-Enerji: Rüzgâr Enerjisi Santralı (RES). Konya için RES kurulabilecek potansiyel toplam kurulu güç 1,860 MW ve toplam alan 372 km² olarak belirlenmiş olup, RES yatırımları için fizibilite etütlerine gerek vardır.
• Enerji-Enerji: Güneş Enerjisi Santralı (GES). Türkiye’de güneş enerjisi yatırımları 2013 yılı sonuna kadar toplam 600 MW ile sınırlandırılmış olup, bunun 92 MW’lık bölümü Konya’ya tahsis edilmiştir. Konya’nın özellikle Karapınar Bölgesinde yapılabilecek GES yatırımları için fizibilite etütlerine gerek vardır.

3. Tarım Sektörüne Yönelik Yatırımlar

Konya ilinde ana tarımsal faaliyet kolu bitkisel üretimdir. İlde bitkisel üretim doğal koşullara ve arazinin topografik yapısına göre biçimlenmiş olup, yaygın olarak tahıl üretimi yapılmaktadır. Sulamaya açılan alanların artması ile birlikte endüstriyel bitkiler ve sebze- meyve üretiminde gelişmeler sağlanmıştır.

Tarımsal faaliyetler içinde hayvancılık özel bir ağırlığa sahiptir. Geniş bir alana yayılan il toprakları hayvancılık için uygun bir ortam oluşturmaktadır. İlde yağışların yetersizliğine bağlı olarak bitkisel üretim yapan çiftçiler ikinci bir faaliyet kolu olarak hayvancılığa yönelmişlerdir. Konya, hayvan varlığı bakımından Türkiye içinde önemli bir paya sahiptir. Konya’da tarımsal üretimin nitelik ve niceliksel yapısı dikkate alınarak, tarım sektöründe önerilen yatırım konuları aşağıdaki gibidir:

• Tarım-Bitkisel Üretim: Serada bitkisel ürünler yetiştiriciliği,
• Tarım-Bitkisel Üretim: Yem bitkileri yetiştiriciliği,
• Tarım-Hayvancılık: Süt inekçiliği,
• Tarım-Hayvancılık: Büyükbaş besiciliği,
• Tarım-Hayvancılık: Küçükbaş besiciliği.

4. İmalat Sanayi Sektörüne Yönelik Yatırımlar

Konya, kuzey ve güney illeri ile doğu ve batı illeri arasında ulaşımı sağlayan önemli bir üretim ve ticaret merkezi olup, tarıma elverişli arazileri ile zengin tarımsal ve hayvansal üretimin yanında imalat sanayiinin de geliştiği bir ildir. İmalat sanayiinin gelişmesine paralel olarak ilde sınai ürün çeşitliliği artmış, iç ve dış ticarete konu olan ürün yelpazesi genişlemiştir. Konya’da ticarete konu olan mallar açısından, tarımsal ve hayvansal ürünler önemini devam ettirmekte olup, tarımsal makinalar, otomotiv yan sanayii, lastik-plastik ürünleri, tarıma dayalı işlenmiş ürünler, demir-çelik ürünleri, imalat makinaları, dokuma-giyim, tuz, alüminyum, mermer ilde ticaret konusu olan sanayi ürünlerindendir. İlde üretim ve ticaret, il merkezinde yoğunlaşmış olmakla birlikte, Akşehir, Ereğli, Seydişehir gibi büyük ilçelerde de üretimin ve ticaret gelişmiş durumdadır.

Konya’da imalat sanayinin gelişmesi, dış ticaretin de gelişmesini beraberinde getirmiştir. Konya imalat sanayi ihracatı üzerine yapılan sektörel yoğunlaşma analizine göre; ihracatın, makine ve teçhizat, motorlu kara taşıtı, römork ve yarı römork, gıda ve içecek, ana metal, metalik olmayan diğer ürünler, metal eşya sanayi (makine ve teçhizatı hariç) ile plastik ve kauçuk ürünleri alt sektörlerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Konya ekonomisinde bu sektörler, üretim, tüketim, istihdam, yaratılan katma değer, geri ve ileri bağlantılı sektörlerde yaratılan etkiler vb. ekonomik değerler açısından büyük önem arz etmektedir.

Konya imalat sanayi ithalatı üzerine yapılan sektörel yoğunlaşma analizine göre de ithalatın,  kimyasal madde ve ürünleri, makine ve teçhizat, kağıt ve kağıt ürünleri, ana metal sanayi, elektrikli makine ve cihazlar, gıda ürünleri ve içecek ile kağıt ve kağıt ürünleri alt sektörlerinde yoğunlaştığı görülmektedir. 

Konya’da imalat sanayii ve imalat sanayi alt yapısının gelişmişlik düzeyleri ve özellikle dış ticaret analizleri ve gelişme dinamikleri dikkate alınarak imalat sanayii için önerilen yatırım konuları aşağıdaki gibidir:

• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı: Süt ve süt ürünleri,
• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı: Kırmızı et ve et ürünleri,
• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı: Beyaz et ve et ürünleri,
• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı:  Çikolata ve kakaolu ürünler, muhtelif şekerlemeler,
• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı:  Sebze-meyve kurutma, işleme ve paketleme tesisi,
• Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı:  Sebze ve meyve suları,
• Derinin Tabaklanması ve İşlenmesi: Ayakkabı üretimi,
• Derinin Tabaklanması ve İşlenmesi: Bavul, el çantası vb. üretimi,
• Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri imalatı: Oluklu mukavva, mukavva kutu üretimi,
• Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri imalatı: Oluksuz kâğıt veya kartondan katlanabilir kutu, koli vb. üretimi,
• Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı: Muhtelif yapıştırıcılar, gaz beton, kimyasal dübel, poliüretan mastik,
• Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı: CMC-Karboksimetil selüloz,
• Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı: Sıvı deterjan, toz deterjan,
• Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı: Azotlu mineral veya kimyasal gübreler,
• Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı: Plastik yağmurlama ve sulama ekipmanları,
• Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı: PVC doğrama,
• Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı: Plastikten damacana, şişe vb. diğer ambalaj ürünleri,
• Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı: Plastiklerden kutu, kasa, sandık vb. eşyalar,
• Tıbbi Aletler; Hassas ve Optik Aletler ile Saat İmalatı: Rot balans makineleri ve test cihazları imalatı,
• Tıbbi Aletler; Hassas ve Optik Aletler ile Saat İmalatı: Diyalizör,
• Tıbbi Aletler; Hassas ve Optik Aletler ile Saat İmalatı: Plastik oksijen maskesi, plastik nazal oksijen kanülü, nebülizatör seti,
• Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı: Panel radyatör,
• Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı: Motorlu kara taşıtları, demiryolları ve zırhlı savunma araçları için demir veya çelikten dövme aksam ve parçalar,
• Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı: Alüminyum iletken imalatı,
• Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı: Alüminyum korkuluk sistemleri,
• Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı: Metalden prefabrik yapı elemanları,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Güneş enerjisi sistemleri (kollektörleri),
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Muhtelif tarım alet ve makineleri,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Su arıtma ve mineralize cihazı,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Değirmen ve un makineleri,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Çikolata ve şekerleme makineleri, kalıpları,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı: Plastik, alüminyum, metal kalıp imalatı,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve Cihazların İmalatı: Oto far ve sinyalizasyon elemanları,
• Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve Cihazların İmalatı: Fişli kablo, izolasyonlu elektrik kablosu,
• Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı: Hazır beton,
• Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı: Briket ve asmolen üretimi,
• Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı: Bims blok ve beton parke,
• Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı: Prefabrik yapı elemanları,
• Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı: Isı yalıtımlı cam çift cam, temperli cam,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Motorlu kara taşıtlarının motorlarıyla ilgili parça ve aksesuarlar,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Dorse, römork, damper, karoser sacı,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Ticari araç klimaları ve soğutucu sistemleri, makine soğutma sistemleri,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Jant, römork dönerleri, römork liftleri,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Diferansiyel, motor, şanzuman ve fren yedek parçaları,
• Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı: Traktör parçaları ve aksesuarları.

5. Hizmetler Sektörüne Yönelik Yatırımlar

Konya’nın mevcut üretim yapısı, alt yapı olanakları, ticari faaliyetleri, lojistik sektöründe gelişmeler, turizm potansiyeli, eğitim sektöründe sağlanan önemli gelişmeler ve sağlık alanında gelişen illerden biri olması gibi faktörler dikkate alınarak hizmetler alanında önerilen yatırım konuları aşağıdaki gibidir:

• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Soğuk hava depoları,
• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Bakliyat paketleme, depolama,
• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Tohum depolama, sınıflama ve ambalajlama,
• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Tahıl ambarlama hizmetleri,
• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Ambalajlama ve etiketleme hizmetleri,
• Hizmetler-Ticaret-Depolama: Yumurta tasnif ve paketleme,
• Hizmetler-Turizm: Öğrenci yurtları,
• Hizmetler-Turizm: Beş yıldızlı otel,
• Hizmetler-Turizm: Dört yıldızlı otel,
• Hizmetler-Sağlık: Cerrahi hastane hizmetleri,
• Hizmetler-Diğerleri: Tıbbi atık sterilizasyonu,
• Hizmetler-Diğerleri: Plastik geri kazanımı.